سزارین

سزارین یعنی چه؟

‌‌سزارین یعنی شكافتن شكم و ایجاد یك برش بر روی رحم زن باردار به منظور خارج كردن جنین از داخل رحم می باشد و ...

شایع‌ترین مواردی كه باعث می‌شود پزشكان از این روش استفاده كنند، چه مواردی است؟

ج: اگر بحث اصرارهای بیجای خانم باردار و خانواده‌اش را كنار بگذاریم، معمولا پزشكان به یكی از 4 دلیل زیر دست به سزارین می‌زنند:

1ـ عدم پیشرفت زایمان یا بحرانی‌شدن شرایط زایمان.

2ـ سابقه سزارین در زایمان‌های قبلی زائو.

3ـ وضعیت استقرار نامناسب جنین برای زایمان طبیعی. (همانطور كه می‌دانید بچه‌ها معمولا با سر از رحم بیرون می‌آیند اما اگر شرایط استقرار جنین به نحوی باشد كه مثلا بخواهد با پا از رحم خارج شود، آنوقت باید برای سزارین اقدام كرد.)

4ـ وضعیت نامناسب و بحرانی تنفس در جنین.

معمولا سزارین در كدام دسته از خانم‌های باردار شایع‌تر است؟

ج: میزان سزارین معمولا در خانم‌هایی كه تا به حال زایمان نداشته‌اند و برای اولین بار می‌خواهند فرزندی به دنیا بیاورند، بیشتر است و البته این میزان با افزایش سن نیز افزایش می‌یابد.

در شرایط غیر اورژانس، چه زمانی برای انجام سزارین مناسب‌تر است؟

ج: مناسب‌ترین زمان در شرایط غیراورژانس، وقتی است كه معیارهای بالینی و آزمایشگاهی برای بلوغ جنین به اثبات رسیده باشد و معمولا وقتی این اتفاق می‌افتد كه سی و نه هفته كامل از تاریخ آخرین قاعدگی خانم باردار گذشته باشد.

آیا برای انجام عمل سزارین نیز مانند سایر جراحی‌های بزرگ، ضرورت دارد كه بیمار چند ساعت قبل از عمل، ناشتا باشد؟

ج: بله، در سزارین نیز ضرورت دارد كه بیمار حداقل 8 ساعت قبل از عمل، ناشتا باشد تا معده خالی شود و عوارض حین عمل مثل آسپیراسیون (برگشت محتویات گوارشی از مری و ورود آن به مجاری تنفسی) اتفاق نیفتد.

حجم خونی كه خانم‌ها در حین سزارین از دست می‌دهند، چقدر است؟

ج: میزان خونریزی در حین عمل سزارین به طور معمول، یك لیتر است و البته بعضی از خانم‌ها ممكن است خونریزی تا یك و نیم لیتر را هم تجربه ‌كنند. به همین دلیل است كه معمولا یك تا دو لیتر سرم رینگر لاكتات و یا سرم قندی نمكی در طی عمل و بلافاصله بعد از عمل به بیمار تزریق می‌شود.

مدت زمانی كه لازم است زائو بعد از انجام عمل سزارین ناشتا باشد، چقدر است؟

ج: معمولا بیمار باید 24 ساعت بعد از انجام این عمل جراحی، ناشتا باشد تا شانس بروز آسپیراسیون به حداقل برسد و همچنین، از آنجایی كه احتمال بروز عوارض بعد از زایمان نیز طی 24 ساعت اول بعد از سزارین بالاست، بهتر است كه بیمار در طی این 24 ساعت ناشتا بماند و غذایش را صرفا از طریق سرم‌های خوراكی دریافت كند.

پس از سزارین، زائو تحت چه شرایطی از اتاق ریكاوری خارج می‌شود؟

ج: شرط اول خروج از ریكاوری این است كه زائو كاملا به هوش آمده باشد و شرط بعدی این است كه خونریزی‌اش به حداقل كاهش پیدا كرده باشد. ضمنا فشار خون بیمار نیز باید به شرایط پایداری رسیده و ادرارش هم باید جریان پیدا كرده باشد، حداقل به میزان 30 سی سی در ساعت.

آیا در شرایط معمول پس از سزارین باید داروی خاصی برای بیمار تجویز شود؟

ج: بله، تا زمانی كه بیمار در بیمارستان بستری است معمولا هر شش ساعت آنتی‌بیوتیك وریدی دریافت می‌كند و بعد از ترخیص از بیمارستان نیز می‌توان تا هفت روز برای بیمار آنتی بیوتیك خوراكی تجویز كرد.

سوند ادراری را چه مدتی بعد از سزارین، بیرون می‌آورند؟

ج: در شرایط طبیعی، سوند فولی را باید 12 ساعت بعد از عمل و یا صبح روز بعد از عمل خارج كرد.

پس از چه مدتی، بیمار می‌تواند از تخت پایین بیاید و شروع به راه رفتن كند؟

ج: حركت دادن بیمار را باید هر چه زودتر شروع كرد. در بیشتر موارد، درست روز بعد از عمل، بیمار باید حداقل دو بار و با كمك همراه از تخت خارج شود. در روز دوم بعد از عمل، بیمار می‌تواند با كمك همراه در بخش قدم بزند. با حركت دادن زودرس بیمار، شانس ایجاد لخته‌های خونی در عروق بیمار و به حركت افتادن این لخته‌ها در مسیر گردش خون به حداقل می‌رسد.

آیا بیمار می‌تواند غذا خوردنش را بلافاصله با صرف غذاهای معمولی شروع كند؟

ج: نه، در اكثر بیماران رژیم مایعات روز بعد از عمل شروع می‌شود و در روز دوم بعد از عمل معمولا رژیم غذایی عادی آغاز می‌شود. اما در مواردی كه داخل شكم، دستخوش دستكاریهای شدید شده باشد و یا عفونت‌های گسترده‌ای اتفاق افتاده باشد، معمولا رژیم غذایی مایعات نیز با تاخیر آغاز می‌شود.

شستشوی محل بخیه‌ها از چه زمانی بلامانع است؟

ج: از روز سوم به بعد، دوش گرفتن برای این محل نیز بلامانع است اما تا قبل از آن، محل بخیه‌ها باید هر روز معاینه شود و با مواد ضد عفونی‌ كننده‌ای مانند بتادین شستشو داده شود و پانسمان گردد. بخیه‌ها را به طور معمول در روز چهارم بعد از عمل بیرون می‌كشند.

شایع‌ترین عوارض احتمالی سزارین چیست؟

ج: عوارض بیهوشی نظیر آسپیراسیون (برگشت محتویات گوارشی به مجاری تنفسی) و آسیب‌های ریوی ناشی از آن، عفونت‌های موضعی، عفونت‌های گسترده، خون‌ریزی شدید، لخته‌شدن خون در عروق خونی و به جریان افتادن این لخته‌ها در مسیر جریان خون كه البته بسیار خطرناك است، صدمه دیدن دستگاه ادراری، وارد آمدن آسیب‌هایی به مغز یا نخاع بچه و شكستگی‌های استخوان جمجمه، ران و اعضای دیگر بچه.

معمولا چند روز بعد از سزارین، زائو ترخیص می‌شود؟

ج: در صورتی كه عوارض بعد از زایمان وجود نداشته باشد، مادر می‌تواند در روز سوم یا چهارم بعد از زایمان از بیمارستان مرخص شود. در نخستین هفته بعد از زایمان، فعالیت‌های مادر باید به مراقبت از خود و بچه‌اش محدود شود و نخستین ویزیت بعد از زایمان نیز بهتر است كه سه هفته بعد از ترخیص باشد.

سزارین یک حسن دارد و هزار عیب:

تنها مزایای زایمان سزارین انتخابی، اطلاع مادر از چگونگی زایمان و عامل دیگر راحتی آن برای جراح است. اما خانم‌ها باید بدانند که جراحی سزارین یک جراحی بزرگ شکمی و بسیار جدی است و از شروع سزارین تا حین عمل و پس از آن سه تا چهار ساعت طول می‌کشد.

 

حتی بسیاری از خانم‌های باردار در مورد انجام زایمان واژینال یا همان طبیعی بعد از زایمان سزارین مطلع نیستند و در واقع بسیاری از پزشکان این اجازه را به زنان نمی‌دهند تا بعد از سزارین، طبیعی زایمان کنند.

 

بهبود آسان نیست:

بهبود جراحی سزارین ساده نیست. مدت معمول اقامت در بیمارستان بعد از جراحی سزارین معمولا چهار تا پنج روز است و در مقایسه با دو روز برای مادرانی که زایمان طبیعی دارند، کمی طولانی‌تر است.

 

در واقع روز بعد از جراحی معمولا مادران باید حرکت داشته باشند اما هنوز هم به آرامبخش و مسکن نیاز دارند. پرستار به مادر باردار کمک می‌کند تا شروع به حرکت کند تا خطر تشکیل لخته در پاها و بدن کمتر شود.

 

موضوع بسیار مهم آن است که چون رحم نزدیک روده‌ها و مثانه قرار دارد، برش سزارین باید به دقت انجام شود؛ چرا که ممکن است به ارگان‌های دیگر آسیب‌رسیده و سبب خونریزی یا عفونت شود و برای زنانی که سه تا چند سزارین داشته‌اند این خطرات بسیار بیشتر خواهد بود.

 

از طرفی جفت در عمقی به رحم چسبیده و به سختی خارج می‌شود بنابراین ممکن است خطر خونریزی سنگین وجود داشته باشند و حتی احتمال نیاز به تزریق خون بالاست. گاهی نیز هیسترکتومی یا برداشتن رحم تنها راه نجات جان مادر است.

 

در عین حال پزشکان معتقدند بیش از 40 درصد خانم‌هایی که سه سزارین بیشتر داشته‌اند ممکن است دچار این عوارض شوند. بنابراین انجام زایمان سزارین باید محدود به افرادی شود که از نظر پزشکی لازم است نجات‌دهنده جان مادر باشد.

 

بسیاری از مادران باید بدانند که وقتی از بیمارستان مرخص می‌شوند نباید به مدت حداقل دو ماه چیز سنگینی به غیراز نوزاد خود بلند کنند. همچنین نباید به مدت دو هفته رانندگی و به مدت چهار تا شش هفته هم ورزش کنند و حداقل شش هفته فعالیت جنسی نداشته باشند .

 

افزایش خطر خونریزی در سزارین:

خونریزی‌ به دنبال سزارین و عفونت‌های محل عمل و رحم تقریبا دو برابر بیشتر از زایمان طبیعی است و برخلاف تصور عموم افراد، سلامت مادر در سزارین بیشتر در معرض خطر قرار می‌گیرد.


 

بیهوشی خطرناک:

مساله بیهوشی حین سزارین می‌تواند مشکلاتی را برای مادر به وجود آورد. سزارین در هر صورت یک عمل جراحی است و به دنبال آن مشکلات ناشی از جراحی نیز برای مادر پیش خواهد آمد. در عین حال علاوه بر عوارض بیهوشی می‌توان به مشکلات ادراری مانند سوزش ادرار، عفونت‌های ادراری و درد ناحیه مثانه پس از سزارین اشاره کرد.


 

شادابی پس از زایمان طبیعی:

سرحالی و شادابی مادر پس از زایمان طبیعی نکته بسیار مهمی است. مادری که زایمان طبیعی می‌کند، همان روز پس از زایمان به راحتی می‌تواند کارهای مربوط به خود و بچه را انجام دهد اما مادری که سزارین می‌کند چند روز باید استراحت کند.

 

دردهای پس از سزارین نیز خیلی زیاد است؛ به طوری که مادر نیاز به مسکن پیدا می‌کند. در حالی که به صورت معمولی و طبیعی مادر هفت تا هشت ساعت قبل از زایمان طبیعی درد خواهد داشت. اما در مورد سزارین این دردها چند روز ادامه می‌یابند.


 

سزارین سد راه زایمان طبیعی:

مادر می‌تواند پس از فقط یک بار سزارین، زایمان طبیعی داشته باشد اما مادران اغلب این نکته را نادیده می‌گیرند. در چنین شرایطی ممکن است خانمی دو یا سه بار تحت جراحی قرار گیرد و همین مساله باعث افزایش احتمال چسبندگی‌ها و دردهای ناشی از آن می‌شود. این چسبندگی‌ها هم ممکن است مشکلاتی از جمله مشکلات گوارشی را برای بیمار به وجود آورند.

 

مشکل کاهش وزن بعد از زایمان سزارین:

خانم‌هایی که زایمان طبیعی دارند بسیار زودتر از خانم‌های سزارینی فعالیت روزانه خود را آغاز می‌کنند و به واسطه فعالیت‌ها و ورزش‌های بعد از زایمان زودتر به تناسب اندام می‌رسند؛ چرا که عوارض بیهوشی و درد ناشی از بخیه‌ها و فشارهای شکمی را ندارند. در عین حال به راحتی قادرند به نوزادشان شیر دهند و همین شیردهی موجب سوختن 500 کالری در طول شبانه روز خواهد شد.


 

سزارین، دشمن اولین واکسن نوزاد:

مادرانی که زایمان طبیعی دارند در شیردهی به ویژه دادن آغوز به نوزاد خود موفق‌تر هستند و به دلیل درد زیاد، خونریزی یا بیهوشی، نوزاد خود را از خوردن آغوز به عنوان اولین واکسن کودک، محروم نمی‌کنند.

 

خداحافظی با خاطرات شیرین به دلیل سزارین:

اغلب خانم‌ها دوست دارند در طول مدت زایمان خود کاملا هوشیار بوده و به‌طور کامل در جریان روند زایمان قرار گیرند. درمدت انجام عمل سزارین ممکن است از بیهوشی عمومی استفاده شود و در نتیجه تماس اولیه نوزاد با مادر و شروع شیردهی به نوزاد به تاخیر می‌افتد و مادر لذت شیرین درآغوش گرفتن نوزاد بلافاصله بعد از زایمان را از دست می‌دهد.

 

خطر سزارین برای نوزاد و مادر:

در نوزادانی که به روش سزارین متولد می‌شوند، خطر ابتلا به دیابت نوع اول، ابتلا به آسم و آلرژی بسیار بالاتر از نوزادانی است که به روش زایمان طبیعی به دنیا می‌آیند. حتی تحقیقات نشان می‌دهند سندروم مرگ ناگهانی نوزادان در ماه‌های نخست، در نوزادانی که به شیوه سزارین متولد می‌شوند تا سه برابر بیشتر است. همچنین افسردگی مادران سزارینی دوبرابر مادرانی است که به روش زایمان طبیعی وضع حمل کرده‌اند.